Mustafa Kemal'e Suikast Girişimi: İngiliz Casusu Sagir Nasıl Tuzağa Düştü?

📝 Mustafa Sagir Olayı: Milli Mücadele'de Bir İngiliz Casusu

Milli Mücadele yıllarında Mustafa Kemal Atatürk'e yönelik suikast girişimleri, yeni Türk Devleti'nin karşılaştığı önemli tehditlerden biriydi. Bu girişimlerin dikkat çekici örneklerinden biri de Mustafa Sagir olayıdır.

Kimdi ve Kimin Ajanıydı?

• Mustafa Sagir (1877 – 24 Mayıs 1921), Hint asıllı bir İngiliz casusudur.

• Ajanlık Görevi: İngiliz istihbaratına bağlı olarak çalışmış ve Milli Mücadele başlarken İngilizler tarafından Anadolu'ya gönderilmiştir.

• Gizlenme Kimliği: Türkiye'de güven kazanmak amacıyla kendisini Hint Hilafet Cemiyeti'nin Fevkalâde Mümessili (olağanüstü temsilcisi) olarak tanıtmıştır. Bu kimlikle Ankara'ya gelmiş ve Mustafa Kemal Paşa da dahil olmak üzere birçok önemli devlet adamıyla görüşmeyi başarmıştır.

• Amaç: İngilizler, Milli Mücadele'nin sona ermesi için tek çarenin Mustafa Kemal Paşa'nın öldürülmesi olduğuna kanaat getirmişler ve bu görevi Sagir'e vermişlerdir.

Nasıl Suikast Yapacaktı?

• Mustafa Sagir, suikast amacıyla epey yol katetmiş, Mustafa Kemal Paşa'nın Ankara'daki günlük yaşantısı hakkında uzun gözlemler ve raporlar hazırlamıştır.

• Ankara'ya gelerek Mehmet Akif Ersoy ile dahi samimiyet kurmuş ve Akif'in Taceddin Mahallesi'ndeki evini posta adresi olarak kullanmıştır. Bu sayede faaliyetleri ve yazışmaları hakkında bilgi toplamaya çalışmıştır.

Daha Önce Kimlere Suikast Düzenledi?

• Mustafa Sagir'in daha önce doğrudan kimlere suikast düzenlediği bilgisine ulaşılamamıştır. Ancak, İngilizlerin kendisini küçük yaşlardan itibaren çok iyi eğittiği ve bu zor görev için seçildiği belirtilmektedir.

• Türkiye'ye geldiğinde, suikast girişiminden önce de Türk temsilcileriyle temaslar kurmuş, hatta "Mim – Mim Grubu'nda" çalışan Çolak Sami Paşa ile tanışmıştır.

Nasıl Yakalandı ve Sonu Ne Oldu?

• Yakalanma: İngiliz istihbaratının ajanı olarak çalışan Mustafa Sagir, Ankara'ya geldikten kısa bir süre sonra Yeni Türk Devleti'nin istihbarat servisi (Mim Mim Grubu) tarafından izlenerek tutuklanmıştır. Casusluğu, teknik açıdan apaçık ortaya konmuştur.

• Sorgu ve İtiraf: İlk sorgusu bizzat Dahiliye Vekili Adnan Adıvar tarafından yapılmıştır. Önce sadece Hint Hilafet Cemiyeti üyesi olduğunu söylese de, gizli yazışmaları kendisine gösterilince konuşmaya başlamıştır.

• Yargılama ve Sonuç: Mustafa Sagir, 23 Mayıs 1921 tarihinde Ankara İstiklal Mahkemesi Heyeti'nce yargılanmış ve oy çokluğu ile ölüm cezasına çarptırılmıştır.

• İdam: Karar, bir gün sonra, 24 Mayıs 1921 tarihinde Ankara'da Karaoğlan Meydanı'nda (bugünkü Ulus Meydanı) ivedilikle uygulanmıştır. İdam haberi, 25 Mayıs 1921 tarihli Hakimiyet-i Milliye gazetesinde "Dünkü İdam Casus Mustafa Sagir Asıldı" başlığıyla duyurulmuştur. İngiliz diplomatlar, Sagir'i kesinlikle sahiplenmemiş ve hadiseyi görmezden gelmişlerdir.

Mustafa Sagir'in yakalanıp idam edilmesi, Ankara Hükümeti'nin İstiklal Mahkemeleri aracılığıyla gücünü ve kararlılığını göstermesi açısından önemli bir olay olarak kabul edilir.